امام حسن عسکری(ع) افزون بر مسئولیت هدایت و ارشاد مردمان و بیان احکام راستین اسلام، دو وظیفه حساس دیگر نیز بر عهده داشتند: یکی آماده ساختن شیعیان برای زمان غیبت و دیگری معرفی فرزند خویش به عنوان آخرین امام. با وجود خفقان شدید در سامرا و تلاش های جاسوسان خلیفه، امام حسن عسکری(ع) توانستند به بهترین شکل ممکن این دو موضوع را انجام دهند. ارتباط با شیعیان جهان اسلام از سوی دستگاه پنهانی وکیلان صورت می گرفت و ایشان از هر فرصتی برای خبر دادن درباره جانشین خویش به شیعیان استفاده می کردند. ایشان با وجود همه فشارها و کنترل ها و مراقبت های بی وقفه حکومت عباسی، یک سری فعالیت های سیاسی، اجتماعی و علمی در جهت حفظ اسلام و تشیع و مبارزه با افکار ضد اسلامی و ضد شیعی انجام دادند که از جمله می توان به تربیت شاگردان،تشویق نویسندگان، تألیف، برخورد با انحرافات و تحریفات اشاره نمود.

وفات حضرت معصومه (س):

حضرت معصومه (س) در سال 173 هجری.قمری در مدینه دیده به جهان گشودند. ویژگی های روحی و خصایص فردی و خلق و خوی والای آن بانوی گرانقدر موجب شده بود که ایشان را کریمه خاندان اهل بیت(ع) نام نهند. از القاب دیگر آن حضرت می توان به «طاهره»، «محدّثه»، «عابده»، «مِقدامه»، «عابده»، «فاطمه الکبری»، «مرضیه» و «صدّیقه»، «حمیده» و «اخت الرضا» اشاره نمود. حضرت معصومه(س) در چشمه عفاف و عصمت و علم و حکمت به طهارت روح و جان رسیدند چرا که محل رشد و پرورش ایشان خاندانی بود که مخزن اسرار دانش الهی و منبع علم و معرفت شمرده می شدند. حضور ایشان در کنار پدری همچون امام موسی بن جعفر(ع) که سرشار از علوم دینی و دنیوی بودند و برادری چون حضرت امام رضا(ع) که از علم «لدنّی» برخوردار بودند و امامی معصوم و مشهور به «عالم اهل بیت» بوده اند و از سویی مادری همچون نجمه خاتون که از بهترین بانوان در عقل و دین به شمار می رفتند، سبب شده بود حضرت معصومه(س) از نظر علمی و آگاهی به مسائل دینی و معارف اسلامی اعم از احکام و اخلاق و... در حدّ بالایی از رشد علمی قرار بگیرند تا آنجا که گاهی با نبود پدر بزرگوارشان به پرسش های دینی و فقهی شیعیان پاسخ می دادند. یکی از مهم‌ترین مراتب معنوی که حضرت معصومه(س) به آن دست یافتند، مقام «عصمت» بود و یکی از القاب ایشان به این ویژگی‌ اختصاص یافت و عموم محققان و محدثان از آن‌ حضرت به نام «معصومه» یاد کرده‌اند. حضرت معصومه(س) در دهم ماه ربیع الثانی در شهر قم رحلت فرمودند.